MS DOS əməliyyat sisteminin daxili əmrləri


            DOS əmrləri daxili və xarici əmrlər olmaq üzrə ikiyə yerə ayrılır. DOS-un daxili əmrlərinin işləməsi üçün üç sistem faylının (ıo.sys, msdos.sys, command.com) olması kafidir. Bu üç faylın olması halında işləyə bilən əmrlərdir. Daxili əmrlər ümumiyyətlə DOS-un ən fundamental əmrləridir. Xarici əmrlərdə isə bir əmrin işləyə bilməsi üçün bir proqrama ehtiyac duyulur. Bu proqramlar WİNDOWS-un və ya sistem diketinin içində olur. Məsələn; "format" əmrinin işləyə bilməsi üçün "format.com" faylına ehtiyac duyulur. Daxili və xarici əmrlər arasındakı ən əhəmiyyətli fərq, daxili əmrlər DOS işləyəndə yaddaşa yüklənir və bağlanana qədər yaddaşda qalırlar. Xarici əmrlər isə müstəqil proqramlar olduqlarından yalnız əmr sətirinə yazıldıqlarında yaddaşa yüklənərlər. Bu səbəblə daxili əmrlər xarici əmrlərə görə daha sürətli işləyirlər.
           
DOS-da istifadə edilən terminlərdən biri də parametrdir. Parametr DOS əmrlərinin bəzilərinin iş tərzini dəyişdirmək və bəzi variantlardan faydalanmaq üçün ümumiyyətlə əmrin sonuna "/" işarəsindən sonra yazılan hərf və simvollardır.

 

Daxili əmrlər:

DIR: üzərində olduğunuz kataloqun içində olan faylların göstərilməsini təmin edir.

İstifadəsi: C:\>DIR <ENTER>

 

DIR/P: üzərində olduğunuz kataloqun içində olan faylların səhifə səhifə göstərilməsini təmin edir.

İstifadəsi: C:\>DIR/P <ENTER>

 

DIR/W: üzərində olduğunuz kataloqun içində olan faylların sütunlar üzrə yan-yana göstərilməsini təmin edir.

İstifadəsi: C:\>DIR/W <ENTER>

 

DIR/S: üzərində olduğunuz kataloqun içində olan sistem faylların göstərilməsini təmin edir.

İstifadəsi: C:\>DIR/S <ENTER>

 

DEL: (və ya ERASE) fayl silmə əməliyyatı üçün istifadə edilir.

İstifadəsi: C:\>DEL <silinəcək fayl> <ENTER>

 

REN: fayl adının dəyişdirilməsini təmin edir.

İstifadəsi: C:\>REN <faylın köhnə adı> <yeni ad> <ENTER>

 

COPY CON: fayl yaratma əməliyyatı üçün istifadə edilir.

İstifadəsi: C:\>COPY CON <ən çox 8 simvollu fayl adı> <ENTER> <fayla daxil ediləcək məlumatlar> <F6 düyməsi>

Z (fayl sonu işarəsi) 1 fayl kopyalandı

 

COPY: faylın surətinin alınmasını təmin edir.

İstifadəsi: COPY <faylın adı><surətin adı><ENTER>

 

COPY siyahı.txt PRN əmri ilə siyahı.txt faylının surəti çap edilir.

 

CLS: ekranın təmizlənməsini təmin edir.

İstifadəsi: C:\>CLS <ENTER>

 

TYPE: seçilən faylın içindəki məlumatları göstərir.

İstifadəsi: C:\>TYPE <fayl adı> <ENTER>

 

DATE: sistemin tarixini verir.

İstifadəsi: C:\>DATE <ENTER>

 

TIME: sistemin saatını verir.

İstifadəsi: C:\>TIME <ENTER>

 

LABEL: sistemin vahid etiketi nizamını və harddiskin sahib olduğu tutumu verir.

İstifadəsi: C:\>LABEL <ENTER>

 

VER: sistemdəki əməliyyat sisteminin versiyasını verir.

İstifadəsi: C:\>VER <ENTER>

 

VOL: sistemdə səs kartı mövcud isə səs kartının ardıcıl nömrəsini verir.

İstifadəsi: C:\>VOL <ENTER>

 

ATTRIB +H: seçilən faylı gizli hala gətirir.

İstifadəsi: C:\>ATTRIB +H <fayl adı> <ENTER>

 

ATTRIB -H: seçilən faylın gizliliyini aradan qaldırır.

İstifadəsi: C:\>ATTRIB -H < fayl adı > <ENTER>

 

ATTRIB +R: seçilən faylı oxuna bilər amma silinə bilməz hala gətirir.

İstifadəsi: C:\>ATTRIB +R < fayl adı > <ENTER>

 

MD: (və ya MKDIR) yeni kataloq yaradır.

İstifadəsi: C:\>MD <kataloqun adı> <ENTER>

<kataloqun içinə giriləcək məlumatlar>

 

CD: kataloqun içində olan altkataloqa girməyi təmin edir.

İstifadəsi: C:\>CD <kataloqun adı> <ENTER>

C:\ <kataloqun adı>

 

CD\ şəklində yazdıqda baş kataloqa keçid təmin olunur.

 

RD: istənilən kataloqun silinməsini təmin edir.

İstifadəsi: C:\>RD <kataloqun adı> <ENTER>

 

MOVE: kataloqun adının və faylların yerinin dəyişdirilməsi üçün istifadə olunur.

İstifadəsi:        MOVE <kataloqun adı> <yeni kataloq adı><ENTER> - kataloqun adını dəyişir;

                      MOVE <fayl> <kataloq><ENTER> - cari kataloqdakı faylı yeni kataloqa göndərir.

 

Əlaqəli mövzular


Hüquqi baxımdan qorunmur © 2016 Rəşad Həsənov